Theo tờ trình của Cục Đường sắt Việt Nam, quy hoạch các tuyến, ga đường sắt khu vực đầu mối TP.HCM gồm 8 tuyến đường sắt, trong đó có 1 tuyến đường sắt hiện hữu và 7 tuyến, tuyến xây dựng mới, cùng 4 siêu ga đầu mối là Thủ Thiêm, An Bình, Tân Kiên và Trảng Bom.

Hơn 544.000 tỉ đồng phát triển mạng đường sắt đầu mối TP.HCM

Theo Cục Đường sắt Việt Nam, tổng nhu cầu vốn dự kiến thực hiện quy hoạch các tuyến, ga đường sắt khu vực đầu mối TP.HCM khoảng 544.281 tỉ đồng. Trong đó, giai đoạn đến năm 2030 cần khoảng 92.723 tỉ đồng, giai đoạn 2031-2050 cần khoảng 451.558 tỉ đồng.

Về thứ tự ưu tiên đầu tư, Cục Đường sắt Việt Nam từ nay đến năm 2030 khởi công tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, tuyến đường sắt Biên Hòa - Vũng Tàu giai đoạn 1 (đoạn từ An Bình/Trảng Bom đến Thị Vải và các nhánh ra cảng); cùng tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ - Cà Mau giai đoạn 1, trước mắt xây dựng đường đơn đoạn TP.HCM - Cần Thơ.

Sau năm 2030, dự kiến cải tạo, nâng cấp tuyến đường sắt Hà Nội - TP.HCM hiện hữu; đồng thời hoàn thành và đưa vào khai thác tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam; tuyến An Bình - Sài Gòn (Hòa Hưng) - Tân Kiên; tuyến Biên Hòa - Vũng Tàu; tuyến TP.HCM - Lộc Ninh và tuyến TP.HCM - Cần Thơ - Cà Mau.

Về giải pháp huy động vốn, Cục Đường sắt Việt Nam xác định ngân sách nhà nước là nguồn vốn chính, chủ yếu để quản lý, bảo trì và đầu tư kết cấu hạ tầng đường sắt. Do đó cần ưu tiên bố trí ngân sách Trung ương trong kế hoạch đầu tư công trung hạn và hằng năm với tỉ lệ phù hợp để bảo đảm phát triển kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia theo quy hoạch.

Vốn vay ưu đãi cũng được xác định là một nguồn lực cho các dự án đường sắt quy mô lớn,  mang tính lan tỏa cao, có tính chất liên vùng, miền, đặc biệt là các dự án trên các tuyến huyết mạch trọng yếu trên các trục Bắc - Nam, trục Đông - Tây.

Đối với nguồn lực xã hội hóa, Cục Đường sắt Việt Nam đề nghị khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư phương tiện vận tải và các công trình hỗ trợ hoạt động vận tải như kho, bãi hàng, thiết bị xếp dỡ. 

Đồng thời, cần lựa chọn mô hình và hoàn thiện chính sách xã hội hóa đầu tư kết cấu hạ tầng đường sắt. Để bảo đảm phương án tài chính đối với dự án đường sắt đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), nghiên cứu bổ sung quy định theo hướng cho phép ngân sách hỗ trợ cho dự án tối đa không quá 80%.

4 siêu ga đầu mối đường sắt TP.HCM

Theo đề xuất quy hoạch, ga Trảng Bom có diện tích khoảng 63,9ha, được xác định là ga đầu mối hàng hóa. Ga đảm nhận các chức năng giao nhận, xếp dỡ, bảo quản hàng hóa, các dịch vụ liên quan đến vận tải hàng hóa và tác nghiệp kỹ thuật.

Ga cũng là điểm trung chuyển hàng hóa với tuyến đường sắt Hà Nội - TP.HCM hiện hữu, khổ đường 1.000mm; đồng thời kết nối với tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam thông qua tuyến Cẩm Mỹ - Trảng Bom.

Về lâu dài, ga Trảng Bom có quỹ đất dự trữ để tổ chức vận tải hành khách, tiếp chuyển hành khách quốc gia và đô thị...

Ga An Bình có diện tích khoảng 173ha, vừa là ga đầu mối hàng hóa vừa là ga đầu mối hành khách. Ga cũng được xác định là đầu mối trung chuyển hành khách từ đường sắt quốc gia sang các phương tiện giao thông công cộng khác. Đây cũng là ga cuối của tuyến đường sắt Hà Nội - TP.HCM hiện hữu, đường đơn khổ 1.000mm.

Ga Tân Kiên có diện tích khoảng 105,1ha, được quy hoạch là ga đầu mối cả hàng hóa và hành khách. Đây cũng là ga đầu mối trung chuyển hành khách từ đường sắt sang các phương tiện giao thông công cộng khác.

Ga có quỹ đất dự trữ để tổ chức đón, gửi, đỗ chờ các đoàn tàu đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam kết nối vào mạng đường sắt đầu mối TP.HCM qua tuyến Cẩm Mỹ - Trảng Bom, sau đó đi qua trung tâm thành phố theo hướng An Bình - Sài Gòn - Tân Kiên.

Còn ga Thủ Thiêm được quy hoạch là ga cuối của tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, ga hành khách của metro số 2 TP.HCM và tuyến Thủ Thiêm - Long Thành. Nơi đây là đầu mối trung chuyển hành khách giữa các tuyến đường sắt và các phương tiện giao thông công cộng khác.

Siêu ga Thủ Thiêm 17ha: Điểm nối tỉ đô của 3 tuyến đường sắt và tổ hợp TOD

Không chỉ là nơi kết nối ba tuyến đường sắt, nhà ga rộng 17ha tại Thủ Thiêm sẽ có tổ hợp công trình cao tầng xung quanh theo mô hình TOD.